HÌNH THÀNH LỐI SỐNG ĐẸP VÀ
HỮU ÍCH
1. LỜI CHÚA:
“Ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời” (Mt 5,16).
2. CÂU CHUYỆN:
“NHẬT KÝ ĐI ĐƯỜNG”
Thạc
sĩ khoa tâm lý chuyên nghiên cứu về phát triển cộng đồng Nguyễn Thị Oanh đã hài
hước kể lại “nhật ký đi đường” của bà tại hội thảo “Sinh Viên Và Những Giá Trị
Đạo Đức Nhân Văn Trong Nếp Sống Văn Minh Đô Thị” tổ chức cách đây ít lâu như
sau:
“Tôi
đi từ nhà ở Hóc Môn xuống Bình Thạnh bằng xe búyt. Trên xe có 8 em nữ sinh cấp
hai, em nào cũng mặc áo dài trắng tươm tất và rất dễ thương. Khi tôi bước lên
xe thì tất cả các em đang ngồi trên xe đều cúi mặt xuống coi như không nhìn
thấy tôi. Cho tới khi anh lơ xe la lên “Các em xích lại nhường chỗ cho bà già
đi chứ” thì các em mới chịu ngồi sát lại gần nhau để có chỗ trống cho tôi ngồi.
Nhật
ký đi đường của thạc sĩ Oanh được tiếp tục bằng tường thuật cảnh bà đi bộ trong
một con hẻm nhỏ, suýt nữa đã hứng phải nước bọt của người đàn ông từ trong nhà
phun ra, đi được vài bước thì bà lãnh trọn một tàn thuốc của anh chàng đi xe
máy ngang. Đi thêm một quãng nữa thì gặp một bà mẹ trẻ đang bồng con trên tay
đứng trên hè nhà và đứa trẻ đã “tè” vồng ra đường xém bay vào mặt bà."Bệnh
“đái đường” đã được “giáo dục” từ bé như vậy đó!!!” – Thạc sĩ Oanh dí dỏm.
3. SUY NGHĨ:
1) Thực trạng:
Việc xả rác bừa bãi ra đường, không nhường chỗ cho người già và phụ nữ mang
thai trên xe buýt, thờ ơ trước những số phận kém may mắn của tha nhân... là
những chuyện có thật trong giới trẻ Viêt Nam hiện nay, trong đó giới sinh viên
chiếm không ít. Vì thế một diễn giả đọc tham luận về văn hóa xe buýt của sinh
viên đã khẳng định như sau: “Hiện nay nhiều bạn sinh viên đã triệt để áp dụng
chiến thuật “3 không”: “không thấy – không nghe – không biết” trên xe buýt cũng
như khi tham gia giao thông hoặc khi sinh hoạt nơi công cộng... để đạt mục tiêu
cuối cùng là “không mất chỗ!"
Nói
về thực trạng việc lựa chọn các giá trị đạo đức nhân văn trong định hướng lối
sống của sinh viên TP. HCM hiện nay, Tiến sĩ Tâm lý học Huỳnh Văn Sơn đã tiến
hành nghiên cứu trên 873 sinh viên tại các trường Đại Học – Cao Đẳng, kết quả
cho thấy: Trong bậc thang giá trị thì giá trị “vì lợi ích cộng đồng”, “tôn
trọng người khác” và “sẵn sàng hy sinh cho tha nhân” lại bị xếp cuối cùng. Điều
này cho thấy ý thức nhân bản “mình vì mọi người” nơi phần lớn sinh viên hiện
nay ở mức rất thấp.
2) Nguyên nhân:
Thạc sĩ Oanh nhận xét nguyên nhân của thực trạng trên như sau: “Cái tôi của
sinh viên quá lớn, lợi ích cá nhân đã được đặt trên lợi ích cộng đồng. Sự ích
kỷ cực đoan này khiến nhiều sinh viên cư xử thiếu ý thức ở những nơi công cộng."
Sở dĩ có tình trạng tồi tệ này là vì quan hệ giữa cha mẹ và con cái trong gia
đình hiện khá lỏng lẻo, do cha mẹ không có nhiều thời gian quan tâm chăm sóc
dạy dỗ con cái. Bên cạnh đó, sự thiếu gương mẫu của người lớn cũng tác động
không tốt tới sự hình thành nhân cách trong giới trẻ. Một đứa bé lớn lên trong
môi trường gia đình hay xã hội còn nhiều bất cập như vậy, ắt sẽ trở nên những
con người không biết trân trọng các giá trị đạo đức và nhân văn.
3) Khắc phục: Thạc sĩ Nguyễn Thị Oanh đã kể lại chuyện cách đây hơn 40 năm,
khi bà có dịp đi công tác ở Nhật, bà được chứng kiến cảnh các em học sinh băng
qua đường một cách trật tự và ý thức:
“Trên
lề đường có những cái hộp như hộp đựng dù, trong đó có những cây cờ. Một học
sinh đi đầu đến lấy một cây cờ trong hộp ra và giơ cao lên. Các em đi sau liền
đến xếp hàng một rồi cả nhóm cùng băng qua đường. Tất cả xe hơi đều dừng lại
đợi đến khi các em học sinh đi qua mới tiếp tục lăn bánh. Sang tới phía đường
bên kia, em cầm cờ lại đem cất cây cờ vào một cái hộp khác ở ngay bên lề đường
gần đó."
Tiến
sĩ Tâm lý Tô Thị Ánh cũng kể thêm chuyện đi công tác ở Tiệp Khắc: Khi bà vừa
bước lên toa xe điện thì liền có 7–8 bạn trẻ đứng dậy nhường chỗ cho bà...
Tham
gia hội thảo trên, một số bạn sinh viên cũng đóng góp ý kiến cho biết sở dĩ
nhiều bạn trẻ chưa có lối “sống đẹp và hữu ích” không phải do họ cố ý, mà do sự
thờ ơ thiếu quan tâm dạy dỗ giáo dục của xã hội như sau:
Vì
thiếu gương sáng nơi người lớn, các em không được cha mẹ giáo dục từ nhỏ;
Vì
thiếu những bài học đạo đức cụ thể của thày cô ở trong nhà trường;
Vì
thiếu truyện giáo dục nhân bản cho trẻ em như “Tâm Hồn Cao Thượng”;
Vì
thiếu phương án giáo dục tổng hợp đề cao gương “người tốt việc tốt” trên báo
chí, phim ảnh, truyền hình…
Ngoài
ra, điều căn bản nhất là vì luật pháp của chúng ta còn thiếu những biện pháp xử
lý hành chánh nghiêm đối với những kẻ cố tình gây ô nhiễm môi trường như “đái
đường”, khạc nhổ, xả rác bừa bãi không đúng nơi quy định…
4. SINH HOẠT:
Riêng
các bạn trẻ trong các lớp học giáo lý vào đời hay giáo lý hôn nhân cần làm gì
để đạt lối “sống đẹp và hữu ích”, hầu nên ánh sáng của Chúa Kitô trong môi
trường sống và làm việc?
5. LỜI CẦU:
Lạy
Chúa. Xin thắp sáng ngọn đèn đức tin cậy mến trong lòng mỗi tín hữu chúng con
hôm nay. Xin cho chúng con ý thức tầm quan trọng của nền giáo dục văn hoá ứng
xử cho các thế hệ học sinh sinh viên, để biến lối ứng xử ích kỷ thiếu văn hoá
hiện nay, bằng lối ứng xứ văn minh vị tha đầy tình người theo thánh ý Chúa. Amen.