Chủ Nhật, 21 tháng 6, 2015

Sức khỏe _ mỡ trong máu

Hỏi đáp sức khỏe
MỠ TRONG MÁU  
Cholesterol rất cần cho cơ thể, nhưng nếu nhiều quá thì lại gây ra một số bệnh như tắc nghẽn động mạch, đưa đến giảm lưu thông của máu và gây ra bệnh tim mạch.
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức
Hỏi
Mấy hôm nay lễ, phần vì ăn nhiều ở đám cưới hội hè, phần ở nhà tiệc tùng linh đình tôi cũng ăn hơi nhiều thịt heo thịt bò, bây giờ thì thấy lên cân. Nhưng tôi ngại nhất là chất béo, chắc là nó cũng tăng theo. Thường thường chất mỡ trong máu của tôi là 240, bác sĩ nói ăn kiêng. Bác sĩ nghĩ là tôi có cần đi thử mỡ trong máu không. Và cao bao nhiêu mới phải uống thuốc hạ, và có cách nào để giảm mỡ trong máu?
Đáp
Chào ông Nuôi,
Chẳng phải là chỉ có mình ông e ngại về chuyện cao mỡ trong máu mà cũng có nhiều vị khác e ngại đấy. Vì trong những dịp lễ hội thì ta có nhiều cơ hội “liên hoan” ăn uống linh đình, mà món ăn ngon thường lại là nhiều thịt nhiều mỡ, rồi lại còn đám cưới mỗi tuần mà món ăn cũng vẫn thịt bò thịt gà thì lên cân là điều khó tránh. Cho nên ông e ngại cũng phải, nhất là cholesterol của ông cũng ở mức “báo động” rồi đấy.
Trước khi góp ý kiến với việc ông hỏi, có lẽ tôi cũng muốn nhắc lại với ông cũng như với bà con mấy hiểu biết căn bản về chất béo, để mình dễ bề sắp đặt bữa ăn.
Chất béo mà tiếng Anh gọi là Lipid là một trong ba loại thực phẩm căn bản của loài người. Đó là chất đạm (protein), chất béo (lipid) và chất carbohydrate tinh bột.
Chất béo có trong các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật như heo, bò, gà vịt, cá... và cũng có trong các loại rau và trái cây. Ngoài ra cũng còn chất cholesterol là một loại sáp giống chất béo lưu hành trong máu và cũng cần để tạo ra sinh tố D, kích thích tố sinh dục, tạo ra muối mật để tiêu hóa chất lipid cũng như là thành phần cấu tạo màng tế bào và vỏ bọc dây thần kinh.
Có tới 85% cholesterol trong máu là do gan sản xuất, phần còn lại đến từ thực phẩm mà ta dùng, như thịt gà thịt bò, thịt cừu, lòng đỏ của trứng... Thực phẩm thực vật không có cholesterol nhưng vẫn có chất béo.
Vì gan đã tạo ra khá nhiều cholesterol cho nên đúng ra chúng ta cũng không cần ăn thêm. Tuy nhiên thực phẩm có cholesterol lại rất hấp dẫn, hương vị ngon cho nên con người không cầm lòng cho đặng, đành phải ăn nhiều. Cholesterol rất cần cho cơ thể, nhưng nếu nhiều quá thì lại gây ra một số bệnh như tắc nghẽn động mạch, đưa đến giảm lưu thông của máu và gây ra bệnh tim mạch.
Cholesterol lý tưởng trong máu là dưới 200 mg/dl. Ngoài ra còn 2 loại cholesterol khác ở trong máu mà ta cần lưu ý là LDL và HDL. HDL được coi như loại tốt vì nó đưa cholesterol trong máu vào gan rồi thải ra ngoài. Trung bình là 160mg/dl và HDL càng cao càng tốt.
Còn LDL được coi là xấu vì nó chuyển cholesterol vào tế bào, kể cả tế bào động mạch. LDL càng thấp càng tốt, trung bình là dưới 50mg/dl.
Cholesterol của ông là 240mg/dl kể cũng cần lưu ý và kiếm cách hạ rồi đấy, vì nếu nó tiếp tục lên cao thì e rằng sẽ ảnh hưởng tới hệ tim mạch.
Sau đây là một số điều có thể làm để giảm chất béo cũng như cholesterol:
-    Giảm thiểu thực phẩm có nhiều cholesterol như lòng đỏ trứng, gan. Lòng trắng trứng và thực phẩm từ thực vật không có cholesterol. Một lòng đỏ trứng có tới 250mg cholesterol
-    Tránh dầu dừa, dầu hạt cọ (palm), vì có nhiều béo bão hòa. Dầu này thường có trong kẹo chocolate, bánh bích quy.
-    Giảm trans fatty acid như margarine thỏi vì tác dụng làm gia tăng cholesterol trong máu. Margarine mềm ít hại hơn.
-    Ăn nhiều rau, trái cây, hạt ngũ cốc.
-    Dùng dầu ngô bắp, safflower, dầu olive, dầu canola, trái bơ avocado, vừng, dầu đậu phọng, vài loại cá vì chúng có tác dụng làm hạ cholesterol.
-    Tiêu thụ nhiều omega 3 fatty acid, có nhiều trong cá thu (mackerel), cá chình (american eel), cá ngừ (tuna), cá trích (atlantic herring), cá sardines, cá hồi (trout)
-    Tăng lượng chất xơ và tinh bột có trong ngũ cốc, rau trái, mì ống mì sợi vì các chất này có rất ít béo bão hòa, cholesterol và cho ít năng lượng.
-    Giữ sức nặng cơ thể ở mức trung bình, tránh bị mập phì nhất là ở vùng bụng.
-    Tập luyện cơ thể đều đặn để làm tăng chất béo tốt HDL, làm giảm mỡ xấu LDL, giảm ký, hạ huyết áp cao. Với tập luyện cơ thể đều đặn và giảm tiêu thụ chất béo, ta có thể làm hạ cholesterol trong máu xuống tới 15%.
Ngoài ra ông có thể tiêu thụ nhiều hơn các phó sản của đậu nành có ít cholesterol lại nhiều đạm thực vật dễ tiêu; tăng các antioxidant như sinh tố E, C, Beta Carotene vì tác dụng tốt trong sự chuyển hóa Cholesterol.
Tôi nghĩ ông cũng nên thử máu lại coi xem cholesterol và 2 chất HDL và LDL cao thấp như thế nào. Nếu cholesterol tiếp tục cao trên 240 mg thì có lẽ cũng nên đi bác sĩ điều trị để hạ thấp nó xuống.
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

Không có nhận xét nào: